Những Tà Giáo Về Ba Ngôi – Phần 04

149
nhung ta giao ve Ba Ngoi

Những Tà Giáo Về Ba Ngôi – Phần 04

“Nhưng hãy lánh những điều cãi lẽ dại dột… Sau khi mình đã khuyên bảo kẻ theo tà giáo một hai lần rồi, thì hãy lánh họ,” Tít 3:9-10

Tà thuyết thứ ba là tà thuyết Socinianism. Tà thuyết nầy được lập nên do hai chú cháu người Ý của nhà họ Socinus ở Siena là Laelius Socinus (mất 1562 ở Zürich) và Faustus Socinus (mất năm 1604 ở Ba-lan). Tà thuyết nầy chối hẳn Giáo lý Ba Ngôi, mặc dầu xướng lên một tà thuyết như vậy giữa một Âu châu sùng Cơ-đốc giáo và độc đoán về niềm tin như lúc bấy giờ, là vô cùng nguy hiểm.

Theo giáo thuyết nầy thì Đức Chúa Trời chỉ có một ngôi vị duy nhứt, còn Đức Thánh Linh là quyền năng từ Ngài phát ra.
Đức Chúa Jêsus Christ chỉ thuần túy là một con người như chúng ta. Ngài được Đức Chúa Trời ban ơn đặc biệt và trở nên một giáo sư lớn để làm mẫu mực sống cho chúng ta. Điều nầy nầy tất nhiên là bác bỏ thần tính, sự tiền thực hữu (pre-existence), và sự nhập thể của Đức Chúa Jêsus.

Hồi đầu vì sợ sự bắt bớ, Laelius Socinus cùng những môn đệ của ông lập một hội kín tôn giáo. Khi Laelius chết, cháu của ông là Faustus, một người rất thông minh và tài năng đứng lên lãnh đạo hội. Faustus mở rộng hội tại Ba-lan, và phát triển hội sang nhiều nơi khác tại Âu châu. Faustus viết một quyển yếu chỉ cho Hội gọi là “Racovian Catechism” hay “Catechism of the Unitarians,” mà tiếng Ba-lan gọi là Katechizm Rakowski, trong đó Faustus bác bỏ thằng thừng Giáo lý Ba Ngôi. Socinianism như vậy thành ra Unitarianism, tức là Duy nhứt Thần giáo.

Đến cuối thế kỷ 17, Socinianism hay Duy nhứt Thần giáo phát riển mạnh ở Hòa lan và Anh quốc. Tại Anh quốc, một nhóm Duy nhứt Thần giáo phát triển Thần luận (Deism), một thứ triết học tôn giáo, rất xa lạ với Kinh Thánh, nhấn mạnh đến vai trò của lý trí và chủ nghĩa nhân văn.

Cuối thế kỷ 18, trong khi có phong trào di dân tìm tự do tư tưởng ồ ạt từ Âu châu sang Mỹ, Joseph Priestley cũng mang Socinian Unitarianism sang Mỹ truyền bá mạnh mẽ, và về sau trở thành American Unitarianism.

Socinianism đã cho chúng ta thấy một tà giáo có thể bắt đầu và phát triển như thế nào. Thoạt ban đầu, Laelinus Socinus, tuy đã sai, song còn đề cao vai trò của Kinh Thánh và làm thân với khá nhiều các lãnh tụ Tin lành nổi tiếng thời bấy giờ. Đến khi Faustus, cháu của ông lên, thì Faustus vì hấp thụ tư tưởng tự do và Nhân văn Chủ nghĩa của thời Phục hưng, nên đã mau biến Socianianism thành ra một thứ chủ nghĩa tôn giáo nhân văn. Gần đây (năm 1996) trong một quyển sách khá nổi tiếng thuộc giới tôn giáo là quyển “Faust Socin Ou Le Christianisme Sans Sacrifice” (Faustus Socinus Hay Là Cơ-đốc giáo Không Cần Tế Lễ Chuộc Tội) của Jean-Pierre Osier, trong đó tác giả đã cho thấy niềm tin của Faustus, một thứ niềm tin của chủ nghĩa nhân văn tôn giáo, tổ tiên của hàng chục nhánh “Nhân Văn” ngày nay.

Nói chung Nhân văn Tôn giáo đề cao vai trò của con người trong sự quyết định tương lai của chính mình. Thượng Đế không đặt ra chữ “Ba Ngôi”. Thượng đế là đấng đầy tình thương không thể lập ra hỏa ngục, không đòi ai dâng tế chuộc tội. Con người là tạo vật cao quý nhất của Thượng Đế, dầu yếu đuối, vẫn có khả năng làm lành và tự hoàn thiện. Jêsus Christ là đứa con tốt nhứt của Thượng Đế, vì Ngài đã sống hoàn toàn theo ý muốn của Cha, đáng làm một gương mẫu tuyệt vời cho chúng ta. Đạo Cơ-đốc phải được, và chỉ được xây dựng trên nền tảng của “Bài Giảng Trên Núi” nổi tiếng của Jêsus Christ, và vì Kinh Thánh do loài người viết ra nên chúng ta chỉ bị buộc phải tin theo những gì và những chỗ nào hợp với lý trí và khoa học….

Mặc dù Socinian Unitarianism một tà thuyết sai Kinh Thánh rất hiển nhiên, nhưng vì đề cao chủ nghĩa nhân văn hay nhân đạo, nên rất được giới trí thức tán đồng. Tiết gia John Locke (1632-1704), nhà khoa học Isaac Newton (1642-1727), các nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ nổi tiếng như: John Milton (1608-1674), Robert Burns (1759-1796), Paul Revere (1735-1810), Béla Bartók (1881-1945), Ambrose Bierce (1842-1914), Charles Dickens (1812-1870), Ralph Waldo Emerson (1803-1882), Nathaniel Hawthorne (1804-1864), Herman Melville (1819-1891); Các nhà khoa học như Linus Pauling (1901-1994), Sir Henry Tate (1818-1899), Mục sư, bác sĩ, nhà nhân đạo được giải Nobel, Albert Schweitzer (1875-1965), là những người tin theo hoặc cảm tình viên của Socinian Unitarianism…
John Adams (1735–1826) và John Quincy Adams (1767– 1848) là hai tổng thống Mỹ theo American Unitarianism.

Socinian Unitarianism rất gần với Phiếm thần thuyết (Pantheism). Thật ra, chính Faustus Socinus cũng đã từng dạy rằng Thượng Đế hiện hữu bàng bạc trong cả vũ trụ và làm một với vũ trụ. Niềm tin nầy là nền tảng của những phong trào New Age, “Mother Earth”, Naturalism, Holism… ngày nay.

Năm 1961, tổ chức Unitarian Universalist Association đã được thành lập bởi sự sáp nhập của American Unitarian Association với Universalist Church of America. Gần đây cũng đã có “Mouvement Universaliste et Unitarien au Québec” ở Canada.
Theo thống kê thì hiện nay tại Bắc Mỹ có chừng 200.000, tại Âu châu có chừng 100.000 và chừng 5000 “tín đồ” Unitarianism ở các châu lục khác, nhưng thực tế, số người mang cùng niềm tin nầy phải đến hằng nhiều triệu.

Mục Sư Dương Ðức Hiền